Τι είναι τελικά ένα ταξίδι; Μία μετακίνηση στον χώρο ή μία βαθύτερη μετατόπιση στην σκέψη;
Οι έρευνες αποκαλύπτουν ότι τα ταξίδια συμβάλλουν στην μείωση του στρες, βελτιώνουν την διάθεση και ενισχύουν την ψυχική υγεία. Όταν φεύγουμε από ένα γνώριμο περιβάλλον συχνά δεν μετατοπίζεται μόνο το εξωτερικό τοπίο γύρω μας, αλλά αναδιατάσσονται, συχνά ανεπαίσθητα όμως ουσιαστικά, και οι εσωτερικοί μας χάρτες. Ένα ταξίδι συχνά λειτουργεί ως καταλύτης νοητικών και συναισθηματικών μεταμορφώσεων, δημιουργώντας έτσι μία βαθύτερη και ριζική αναθεώρηση του τρόπου σκέψης μας και αντίληψης για τον κόσμο. Το ερώτημα που αναδύεται είναι ουσιαστικό: Μήπως η απομάκρυνση από το οικείο μάς ωθεί να δούμε πτυχές του εαυτού μας που πριν ήταν αθέατες και να σκεφτούμε διαφορετικά όσα πριν θεωρούσαμε δεδομένα;
Νέο ερέθισμα, νέες ιδέες
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να μαθαίνει και να εξελίσσεται μέσα από την εμπειρία και την γνώση. Όταν ταξιδεύουμε, ο εγκέφαλος τείνει να βομβαρδίζεται από νέα ερεθίσματα που τον γοητεύουν και τον αφυπνίζουν. Η γνωριμία με μία ξένη γλώσσα, η ανακάλυψη διαφορετικών μυρωδιών ή η συνάντηση με νέα πρόσωπα ενεργοποιούν περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται όχι μόνο με την μνήμη και την συγκέντρωση αλλά και με την δημιουργικότητα και την επίλυση προβλημάτων. Αυτό το “σοκ” του καινούργιου, ανοίγει τον δρόμο για νέες ιδέες και ανακαλύψεις. Κάθε εμπειρία, κάθε κουλτούρα, κάθε διαφορετικό τοπίο που επισκεπτόμαστε αποτελεί ένα καινούργιο κομμάτι του εσωτερικού μας χάρτη. Ταξιδεύοντας δεν αποκτούμε μόνο αναμνήσεις αλλά διαμορφώνουμε έναν εγκέφαλο πιο δεκτικό στο άγνωστο, που μπορεί να προσαρμοστεί και να ονειρεύεται πέρα από τα όρια του οικείου.
Όπως λέει και ο Paulo Coelho: “Αυτός που έχει την συνήθεια να ταξιδεύει, ξέρει να φτάνει πάντα την στιγμή που πρέπει να φύγει“.
Το ταξίδι, λοιπόν, δεν είναι είναι μόνο εξερεύνηση νέων τόπων και εμπειριών αλλά και η δεξιότητα να κατανοούμε την στιγμή και να απομακρυνόμαστε από οτιδήποτε παλιό, δημιουργώντας χώρο για κάτι καινούργιο. Είναι μία οπτική που δεν αφορά μόνο την ζωή αλλά και τον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό μας.
Όταν χάνεται η ρουτίνα, αναδύεται η επίγνωση
Είναι άραγε η καθημερινότητά μας ένα είδος αυτόματου flight mode; Στην καθημερινότητά μας συχνά λειτουργούμε μηχανικά καθώς γνωρίζουμε τις διαδρομές που ακολουθούμε, τους ανθρώπους που συναναστρεφόμαστε, τις λέξεις που χρησιμοποιούμε αλλά και τις αναμενόμενες αντιδράσεις τους. Η ρουτίνα ναι μεν μας προσφέρει ασφάλεια, αλλά μειώνει συγχρόνως την επίγνωση της στιγμής.
Σε ένα ταξίδι η επίγνωση δεν είναι πολυτέλεια αλλά υπαρξιακή αναγκαιότητα. Όταν τα γνωστά σημεία αναφοράς καταρρέουν, ο εγκέφαλος δεν μπορεί πλέον να επικαλείται τη συνήθεια. Είναι αναγκαίο πρώτα να αφουγκραστούμε, να σταθούμε παρόντες και να παρατηρήσουμε προτού προβούμε σε οποιαδήποτε πράξη. Η πράξη όταν προηγείται της επίγνωσης είναι τυφλή. ΄Οταν όμως η ίδια η πράξη αναδύεται μέσα απο την κατανόηση, γίνεται ουσιαστική.
Το ζητούμενο τελικά είναι να ζούμε μόνιμα σε κατάσταση ταξιδιού ή βαθύτερα να μεταφέρουμε την επίγνωση που γεννιέται εκεί πίσω στην καθημερινότητα;
Ορίζοντας χωρίς σύνορα
Είναι κοινώς αποδεκτό πως σε κάποιο βαθμό όλοι μας χρειάζεται να δοκιμάσουμε τη διαφυγή των ταξιδιών. Ο σκοπός δεν συνίσταται να είναι η πολυτέλεια ή η επίδειξη, αλλά η ψυχική και νοητική αποσυμπίεση που οφείλουμε στον εαυτό μας. Το ταξίδι αποτελεί την κινητήρια δύναμη για να προκληθεί μία ρήξη με το οικείο και να αναδιαμορφωθεί ο εσωτερικός μας κόσμος. Απομακρύνοντας το γνώριμο, ο άνθρωπος ανασύρει από την μνήμη του πως είναι να παρατηρεί χωρίς βεβαιότητες, να ακούει χωρίς φίλτρα και να υπάρχει χωρίς αυτόματες σκέψεις και πράξεις.
Γιατί τελικά τα ταξίδια δεν μας αποκόπτουν από την πραγματικότητα αλλά μας την συστήνουν ξανά με έναν τρόπο μοναδικό. Η διαφθορά της συνήθειας καταρρίπτεται τοποθετώντας στην θέση της μία πιο καθαρή και δυναμική σχέση με τον κόσμο και τον εαυτό.
Το αληθινό ταξίδι της ανακάλυψης δεν είναι να αναζητάς νέα τοπία, αλλά να έχεις νέα μάτια.
–Marcel Proust
Για περισσότερα άρθρα, μπορείτε να διαβάσετε στο Blog | TEDxUniversityofMacedonia
