Ποια είναι άραγε η έννοια της βιωσιμότητας; Ο πρώτος ορισμός για αυτή την έννοια που προσπαθεί να θέσει στο επικέντρο τις πράξεις του ανθρώπου, κάνοντας τον όμως λιγότερο ανθρωποκεντρικό, δόθηκε από την πρώτη πρωθυπουργό της Νορβηγίας, Harlem Brundtland, η οποία ήταν πρόεδρος της Παγκόσμιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη. Η Brundtland κατέθεσε στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1987, την αναφορά της με τίτλο “Our Common Future”, γνωστή και ως “Brundtland report”.
Η βιωσιμότητα, λοιπόν, μπορεί να οριστεί ως η ικανοποίηση των αναγκών του παρόντος χωρίς να διακυβεύεται η ικανότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες. Μπορεί στην αρχή η παραπάνω έννοια να φαίνεται σχετικά απλή, αλλά στην πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα αντιφατική και απαιτεί μεγάλο βαθμό συνειδητότητας από τους ανθρώπους που καλούνται να την κάνουν πράξη.
“The activist is not the man who says the river is dirty. The activist is the man who cleans up the river” –Ross Perot
Τι είναι η βιωσιμότητα;
Η έννοια της βιωσιμότητας είναι μία σχεδόν αντιφατική έννοια και φιλοσοφία αφού, από τη μια, μας καλεί να καταλάβουμε την “ασημαντότητα” μας, μας βάζει σε μια θέση παρατηρητή όπου πρέπει να δούμε πέρα από το μικρόκοσμο μας, για να καταλάβουμε ότι οι πράξεις μας δεν συγκροτούν και καθορίζουν την ύπαρξη μας, αλλά τους όρους επιβίωσης του πλανήτη μας, ο οποίος προυπήρχε και θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από εμάς. Από την άλλη, για να μπορέσουμε να κάνουμε πράξη όσα επιτάσσει η βιώσιμη ανάπτυξη, πρέπει να δούμε και μέσα από το πρίσμα του εαυτού μας, να δούμε πόσο σημαντικές είναι οι πράξεις μας και τι αποτύπωμα αφήνουμε.
Είμαστε, λοιπόν, συγχρόνως, σημαντικοί και ασήμαντοι για τον πλανήτη μας, αυτό είναι το οξύμωρο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε. γιατί από τη μία, ο πλανήτης μας υπήρχε και θα υπάρχει και χωρίς εμάς -ως ατομικότητες- αλλά οι όροι της ύπαρξης του εξαρτώνται άμεσα από τις πράξεις μάς.
Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι λοιπόν μία ύστατη πράξη αλτρουισμού, μια προσφορά στο σύνολο, του οποίου είμαστε ένα απειροελάχιστο κομματάκι, αλλά ο “φυσικός” τρόπος ζωής που πρέπει να επιλέγουμε κάθε μέρα. Ο τρόπος ζωής που θα κάνει τον φύσει “εγωιστικό” άνθρωπο που θέλει να επιβιώνει και να εξελίσσεται, να σκέφτεται το μέλλον όχι γιατί έτσι “πρέπει” ή γιατί έτσι έχει ορίσει κάποια διακήρυξη, αλλά επειδή μόνο έτσι μπορεί να προχωρήσει και να μη χάσει τους σκοπούς για τους οποίους ήθελε και θέλει συνεχώς να προοδεύει.
“Nature holds the key to our aesthetic, intellectual, cognitive and even spiritual satisfaction” – Dr. Edward O. Wilson
Συνεπώς, η ανάγκη για βιωσιμότητα δεν εκφράζει απλώς την ευθύνη μας απέναντι στον πλανήτη, αλλά την ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας. Δεν πρέπει να παραμερίσουμε τον εγωισμό μας, για να ζήσουμε “βιώσιμα”, αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτός είναι μόνος τρόπος για να ζήσουμε καλά. Ο άνθρωπος είναι ενα ον που τρέφεται από τη φύση και συμπορέυεται με αυτήν. Ταυτόχρονα, όμως, αποζητά και την πρόοδο. Η βιωσιμότητα ακριβώς εκεί αρχίζει και γίνεται ζωτικής σημασίας, ακριβώς τότε που γίνεται μέρος της -εγωιστικής- μας ύπαρξης. Το να είσαι βιώσιμος δεν αφορά τον άνθρωπο του 2050 και το μακρινό μέλλον, αλλά εσένα τον ίδιο, και το παρόν σου.
Για περισσότερα άρθρα σχετικά με την Εκπαίδευση, μπορείτε να διαβάσετε στη σχετική στήλη Εκπαίδευση | TEDxUniversityofMacedonia
