Ίσως ένα από μεγαλύτερα ζητήματα στην εποχή μας είναι το φαινόμενο του “doom scrolling”. Σε περίπτωση που δεν το έχεις ακούσει ως όρο, πρόκειται για την άκριτη κατανάλωση ψηφιακού περιεχομένου σε μεγάλες ποσότητες. Αυτό το πετυχαίνει κανείς, για παράδειγμα, χάνοντας τον ύπνο του για να σκρολάρει στα social media. Αλλά γιατί είναι αυτή η συνήθεια ένα «πρόβλημα» προς επίλυση;
Σύμφωνα με έρευνες, ο μέσος όρος των χρηστών του διαδικτύου σπαταλά περίπου 6,5 με 7 ώρες ημερησίως μπροστά σε μία οθόνη, μέτρηση που δεν αφορά την χρήση οθονών για επαγγελματικούς σκοπούς. Αυτές οι ώρες αποτελούν τουλάχιστον το 25% της ημέρας μας. Κυριολεκτικά. Αν υπολογίσουμε τις ώρες εργασίας και ύπνου, δεν μένουν και πολλές ώρες ελεύθερες για δραστηριότητες πιο παραγωγικές από το αέναο scrolling.
Το doom scrolling μας “τρώει” το μυαλό
Έχει αποδειχθεί πως η παρατεταμένη χρήση του διαδικτύου έχει επιβλαβείς συνέπειες για τον εγκέφαλο. Συνήθειες, όπως το doom scrolling, έχουν συνδεθεί με μειωμένο χρόνο συγκέντρωσης, αυξημένο άγχος, συναισθηματική κόπωση, αλλά αυτή η συνήθεια πιθανώς να οδηγεί και σε μείωση των γνωστικών μας ικανοτήτων, προκαλώντας το λεγόμενο “brain rot”.
Το doom scrolling είναι μια συνήθεια που εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να δέχεται συνεχόμενα, αλλά ρηχά «χτυπήματα» πληροφορίας, χωρίς να τα αξιολογεί, άρα και χωρίς να προκαλείται η χρήση της κριτικής σκέψης με τη λήψη της κάθε πληροφορίας. Η υπερφόρτωση που προκαλούν αυτές οι δόσεις πληροφορίας, επιδεινώνουν τις γνωστικές διαδικασίες και επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Για να αντιστρέψουμε αυτές τις συνέπειες, χρειάζεται να θέσουμε όρια και να επιλέξουμε συνειδητά τις συνήθειες που θα μας προσφέρουν μακροπρόθεσμα οφέλη.
Θέσε τα όριά σου
To να αποφύγεις το doom scrolling δεν σημαίνει ότι θα πάψεις να χρησιμοποιείς τις συσκευές σου εν μία νυκτί. Αυτό δεν θα ήταν ούτε λογικό, αλλά ούτε και χρήσιμο. Αντιθέτως, έχει να κάνει με τη συνετή χρήση και με την κριτική αξιολόγηση του περιεχομένου που παρακολουθείς. Το να θέσεις κανόνες στο πότε χρησιμοποιείς το κινητό σου, μπορεί να είναι η αρχή. Για παράδειγμα, μπορεί να αποφασίσεις ότι δεν θα περνάς χρόνο στο κινητό σου, όταν είσαι έξω με παρέα ή όταν τρως για μεσημέρι. Μια άλλη όψη, μπορεί να είναι το να κάνεις unfollow τους λογαριασμούς που κρίνεις ότι δεν σου προσφέρουν κάτι ή που σου δημιουργούν αρνητικά συναισθήματα ή στρες.
Στροφή σε μη ψηφιακές εναλλακτικές
Από το να διαβάσεις ένα βιβλίο, μέχρι το να επισκεφθείς μια έκθεση ή να πας στο θέατρο, οι επιλογές σου είναι πολλές, αν ψάχνεις μια εναλλακτική στο να είσαι όλη μέρα online. Πήγαινε στο γυμναστήριο ή αθλήσου σε εξωτερικό χώρο, αν έχεις τη δυνατότητα. Δοκίμασε να μάθεις μια νέα δεξιότητα ή να ασχοληθείς με κάποιο χόμπι που είχες ξεχασμένο, όπως ζωγραφική, μουσική κλπ. Ακόμη, μπορείς να εμπλακείς με τον εθελοντισμό ή να γίνεις μέλος σε μια λέσχη που να συνάδει με τα ενδιαφέροντά σου. Αν δεν σε εκφράζει κάτι, μπορείς να ξεκινήσεις τη δική σου λέσχη ή εγχείρημα. Δεν χρειάζεται να περιορίσεις ούτε την σκέψη σου, ούτε τον εαυτό σου.
Το συμπέρασμα από τα παραπάνω, δεν είναι ότι για να αποφύγουμε το doom scrolling, και κατά συνέπεια και το brain rot, πρέπει να πετάξουμε τις συσκευές μας από το παράθυρο ή να κόψουμε το καλώδιο του ίντερνετ στο σπίτι μας. Άλλωστε, για να κάνεις πολλά από τα παραπάνω, χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις, έστω για λίγο, τις συσκευές σου. Άρα, τι κάθομαι και σου λέω σε όλες αυτές τις γραμμές; Το μόνο που χρειάζεται να κρατήσεις είναι ότι η αλόγιστη και η παρατεταμένη, χωρίς νόημα χρήση, σε βλάπτει. Οπότε, χρησιμοποίησε τις συσκευές σου με σύνεση και προσπάθησε να μην σου “τρώνε” ούτε τον εγκέφαλο, αλλά ούτε και τον χρόνο που θα αφιέρωνες σε σένα, στα αγαπημένα σου πρόσωπα ή στην ξεκούρασή σου.
Για περισσότερα άρθρα, επισκεφθείτε το Blog | TEDxUniversityofMacedonia
