Στην εποχή όπου η επικοινωνία δεν ήταν ποτέ πιο εύκολη, η μοναξιά τείνει να γίνει ολοένα και πιο δύσκολη και συχνή. Είναι ένα φαινόμενο που κυρίως μαστίζει τους νέους και διαιωνίζεται αντί να μειώνεται. Τα μηνύματα έρχονται γρήγορα και άμεσα, τα social media μάς κρατούν συνεχώς <<συνδεδεμένους>> και βιώνουμε μία καθημερινότητα φορτωμένη με ειδοποιήσεις. Κι όμως, ανάμεσα στα likes, τα stories και τα online chats, πολλοί στα 20s & 30s βιώνουν μία πρωτόγνωρη μοναξιά και μοναχικότητα. Είμαστε η γενιά που έχουμε την δυνατότητα να εκφραζόμαστε και να επικοινωνούμε με οποιονδήποτε και οπουδήποτε όποτε το επιθυμούμε αλλά δυσκολευόμαστε να βρούμε ποιον πραγματικά έχουμε δίπλα μας. Τελικά το να είσαι online σημαίνει ότι είσαι και διαθέσιμος; Μήπως τελικά δεν μας λείπουν οι άνθρωποι γύρω μας, αλλά η πραγματική τους παρουσία;
Ψηφιακά συνδεδεμένοι, συναισθηματικά απόντες
Ζούμε σε μία εποχή όπου η σύνδεση είναι συνεχής και δεδομένη. Μέσα από τα social media μπορούμε να επικοινωνούμε άμεσα με φίλους, συναδέλφους, ακόμα και αγνώστους, και να μοιραζόμαστε στιγμές από την καθημερινότητά μας. Μπορούμε να ενημερωνόμαστε για οποιοδήποτε γεγονός συμβαίνει στον πλανήτη και να μαθαίνουμε για την ζωή των άλλων σε πραγματικό χρόνο. Η τεχνολογία έχει καταφέρει να μηδενίσει τις αποστάσεις και να κάνει την επικοινωνία πιο εύκολη από ποτέ. Ωστόσο, αυτή η διαρκής online επικοινωνία δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε και μία ουσιαστική συναισθηματική εγγύτητα.
Το παράδοξο είναι ότι πολλές από τις αλληλεπιδράσεις μας περιορίζονται σε σύντομα μηνύματα, αντιδράσεις ή επιφανειακά σχόλια που δύσκολα μπορούν πραγματικά να αντικαταστήσουν τις αληθινές συζητήσεις ή μία ανθρώπινη επαφή. Έτσι, ενώ φαινομενικά είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με πολλούς ανθρώπους ταυτοχρόνως, παραλλήλως μπορεί να νιώθουμε πιο απομονωμένοι από ποτέ. Η υπερπληθώρα επικοινωνίας δεν εγγυάται και την ύπαρξη ουσιαστικών σχέσεων – και κάπου εκεί αρχίζει να δημιουργείται το παράδοξο με την σύγχρονη μοναξιά. Το ερώτημα είναι: μπορεί η συνεχής παρουσία να συνυπάρχει με την μοναξιά;
Situationships: όταν το online κρατάει μόνο επιφάνεια
Στα 20s και τα 30s, τα λεγόμενα ”situationships” έχουν γίνει σχεδόν η καινούργια πραγματικότητα. Πρόκειται για σχέσεις που μοιάζουν με κάτι παραπάνω από φιλία αλλά λιγότερο από δέσμευση. Αποτελούν μία γκρίζα ζώνη στην οποία υπάρχει επικοινωνία, οικειότητα και συχνά χημεία αλλά όχι ένα ξεκάθαρο πλαίσιο. Είναι βολικές γιατί δεν απαιτούν την ευθύνη της σχέσης και η επικοινωνία δεν επιβάλλεται να είναι καθημερινή. Το πιο δύσκολο όμως είναι ότι δημιουργούν μία διαρκή αβεβαιότητα και μοναξιά.
Τα social media ενισχύουν αυτή την δυναμική διότι τείνουν να επιτρέπουν την συνεχή και επιφανειακή επαφή: ένα reply σε story, ένα like ή ένα γρήγορο μήνυμα αρκούν για να διατηρήσουν μία σύνδεση καθημερινή αλλά όχι ουσιαστική. Μήπως ήρθε η ώρα να <<απομονώσουμε>> λίγο τα social media και να βρούμε την αληθινή επικοινωνία και σύνδεση;
Όπως είπε και ο Charles Bukowski : Η πραγματική μοναξιά δεν περιορίζεται απαραίτητα στο όταν είσαι μόνος.
Κάτω από την οθόνη, υπάρχει ζωή
Η αλήθεια είναι ότι η λύση δεν βρίσκεται στην περισσότερη επικοινωνία αλλά στην πιο ουσιαστική παρουσία. Τα social media δεν είναι ο εχθρός μας και αποκλειστικά ο φορέας της μοναξιάς, αλλά μπορεί να συνεισφέρουν στις ανθρώπινες επαφές τοποθετώντας όμως όρια. Μικρές αλλαγές όπως μία βόλτα χωρίς ειδοποιήσεις, μία συζήτηση σε ένα τραπέζι χωρίς κινητά, μία συνάντηση που αποφεύγονται τα notifications, είναι απαραίτητες. Μπορούν να μας φέρουν πιο κοντά όχι μόνο με τους άλλους ανθρώπους αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό. Σε αυτές τις στιγμές πραγματικής σύνδεσης, οι relationships αποκτούν νόημα, τα situationships ξεκαθαρίζουν και η μοναξιά μειώνεται.
Στο τέλος, η νέα μοναξιά των 20s και 30s δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της τεχνολογίας ή των social media. Είναι η επιλογή μας να μένουμε στην επιφάνεια, να επιλέγουμε το ”σχεδόν” αντί για το αληθινό και σίγουρα να φοβόμαστε την συναισθηματική έκθεση. Αλλάζοντας τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητά μας και τις επαφές μας χωρίς οθόνες, μπορεί η μοναξιά να μετατραπεί σε ουσιαστική σύνδεση.
Ομιλία του Dr. Cal Newport για τα social media.
Για περισσότερα άρθρα, μπορείτε να διαβάσετε στο Blog | TEDxUniversityofMacedonia
