«Η μουσική είναι η τέχνη που είναι πιο κοντά στα δάκρυα και τη μνήμη» είπε ο Oscar Wilde.
Αρκετοί θα αναρωτηθούν πώς η μουσική και η μνήμη συνδέονται. Κι όμως, είναι δύο πτυχές που συσχετίζονται καθώς η μουσική δημιουργεί συναισθήματα και εκείνα με την σειρά τους επαναφέρουν στο νου αναμνήσεις. Η μουσική έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα ισχυρό εργαλείο για άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας. Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που επηρεάζει τη μνήμη, τη γνώση και τη συμπεριφορά και επί του παρόντος δεν έχει θεραπεία.
Ωστόσο, όταν η μουσική ενώνεται με την μνήμη τότε συναρπαστικά γεγονότα μπορούν να συμβούν όπως συνέβησαν στην πρώην μπαλαρίνα Marta C. González. Η πρίμα μπαλαρίνα έπασχε από Αλτσχάιμερ αλλά όταν άκουσε ξανά τη Λίμνη των Κύκνων του Τσαϊκόφσκι, το σώμα της θυμήθηκε και άρχισε να χορεύει.
Πώς η μουσική επαναφέρει τις αναμνήσεις ακόμη και σε άτομα που πάσχουν από την νόσο του Αλτσχάιμερ;
Για το παραπάνω γεγονός φυσικά υπάρχει εξήγηση. Tα δίκτυα χρονικής μνήμης είναι χωριστά από τα δίκτυα μουσικής μνήμης, τα οποία επηρεάζονται σε μεταγενέστερα στάδια της νόσου του Αλτσχάιμερ. Oι μουσικές αναμνήσεις του ατόμου, δηλαδή το αίσθημα οικειότητας με τραγούδια που άκουγε στο παρελθόν ή η εξοικείωση με κάποιο μουσικό όργανο, διατηρούνται στα πρώτα στάδια της νόσου. Μερικές φορές, μάλιστα, διασώζονται ακόμα και στα μεταγενέστερα στάδια. Όταν ακούμε ένα οικείο τραγούδι, μπορεί να μας μεταφέρει πίσω σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή ή να μας θυμίσει ένα συγκεκριμένο άτομο ή εμπειρία. Αυτό συμβαίνει επειδή η μουσική ενεργοποιεί τις ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην επεξεργασία της μνήμης και στις συναισθηματικές αντιδράσεις.
Επομένως, μία λύση για να διευκολυνθεί η ζωή των πασχόντων από την νόσο του Αλτσχάιμερ είναι η μουσική. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτά τα άτομα παραμένουν άνθρωποι με συναισθήματα παρόλο που δεν μπορούν να τα εκφράσουν. Μπορεί να μην υπάρχει θεραπεία για αυτήν την νόσο όμως πολλές φορές η λύση είναι πιο απλή από όσο νομίζουμε. Ένα αγαπημένο τραγούδι, ένας καλός ακροατής και μία αγκαλιά από ένα αγαπημένο πρόσωπο είναι αυτά που χρειάζεται ένα άτομο με άνοια για να απαλύνει τον πόνο του!
Πώς μπορεί να βοηθήσει η μουσική άτομα που πάσχουν από την νόσο του Αλτσχάιμερ;
Αρχικά, μπορεί να βοηθήσει στην ανάκτηση μνήμης. Η μουσική έχει την ικανότητα να ενεργοποιεί αναμνήσεις και συναισθήματα, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ να ανακτήσουν αναμνήσεις και να εμπλακούν με τον κόσμο γύρω τους. Η μουσική από το παρελθόν ενός ατόμου μπορεί να πυροδοτήσει αυτοβιογραφικές αναμνήσεις και να δημιουργήσει μια αίσθηση σύνδεσης και οικειότητας.
Μάλιστα, η μουσική συμβάλλει στην συναισθηματική ρύθμιση. Η μουσική έχει την ικανότητα να ρυθμίζει τα συναισθήματα, κάτι που μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ που μπορεί να παρουσιάσουν εναλλαγές της διάθεσης. Η χαλαρωτική μουσική μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του άγχους και στη βελτίωση της συνολικής συναισθηματικής ευεξίας.
Πώς η μουσική συμβάλλει στην ανάκληση της μνήμης και πώς μπορεί να την βελτιώσει;
Σύμφωνα με τον νευροεπιστήμονα Petr Janata η «μνημονική μουσική», μπορεί να βοηθήσει στην ανάκληση της μνήμης. Η μνημονική μουσική χρησιμοποιεί τη μουσική ως μνημονική συσκευή για να ταξινομήσει και να οργανώσει πληροφορίες και να προσθέσει νόημα, ευχαρίστηση, συναίσθημα και κίνητρα προκειμένου να ενισχύσει την ικανότητα του ατόμου να μαθαίνει και να ανακαλεί πληροφορίες.
O Janata σημειώνει ότι η μουσική μπορεί να ενεργοποιήσει νευρικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στη συνειρμική μάθηση και την εδραίωση της μνήμης, όπως ο ιππόκαμπος, ο προμετωπιαίος φλοιός και ο βρεγματικός φλοιός. Επισημάνει ότι μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν μουσική για να θυμούνται αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις ή άλλες πληροφορίες. Συζητά επίσης πώς η μνημονική μουσική έχει χρησιμοποιηθεί σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα για τη διδασκαλία νέου υλικού, όπως λεξιλόγιο ξένων γλωσσών ή ιστορικά γεγονότα.
Ο Janata υπογραμμίζει τις δυνατότητες της μνημονικής μουσικής ως εργαλείο για τη βελτίωση της απόδοσης της μνήμης και παρέχει πληροφορίες για τους νευρικούς μηχανισμούς που κρύβονται πίσω από αυτό το φαινόμενο. Για περισσότερες πληροφορίες ο Petr Janata συζητά την έννοια της μουσικής μνημονικής στο βιβλίο του “The Neuroscience of Music”.
Η μνήμη και η μουσική είναι βαθιά αλληλένδετα.
Η μουσική έχει την ικανότητα να προκαλεί αναμνήσεις και συναισθήματα και μπορεί να είναι ένα ισχυρό εργαλείο για την ενεργοποίηση αναμνήσεων και τη βελτίωση της λειτουργίας της μνήμης. Η σχέση μεταξύ μνήμης και μουσικής είναι πολύπλοκη και πολύπλευρη, και υπάρχουν ακόμη πολλά να μάθουμε για το πώς η μουσική επηρεάζει τη λειτουργία της μνήμης μας. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η μουσική μπορεί να είναι ένα ισχυρό εργαλείο για την ενίσχυση της μνήμης και τη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να παρακολουθήσετε το ντοκιμαντέρ “Alive Inside: A Story of Music and Memory” του Michael Rossato-Bennett, το οποίο εξετάζει τη σχέση μουσικής και Alzheimer και αναδεικνύει τη σημασία της μουσικής στη ζωή μας και στην ευαισθησία της μνήμης.
Για περισσότερα άρθρα σχετικά με τη Ψυχαγωγία, μπορείτε να διαβάσετε στο Blog | TEDxUniversityofMacedonia
